در این راهنما قصد داریم روشهای مختلف بررسی و دریافت اطلاعات سختافزاری سرور لینوکسی را آموزش دهیم تا بتوانید میزان حافظه (RAM)، پردازنده (CPU) و سایر جزئیات سیستم خود را مشاهده و تحلیل کنید.
مرحله اول: مشاهده اطلاعات کلی سختافزار با دستور lshw
بعد از ورود به سرور از طریق SSH، برای دریافت جزئیات سختافزاری سیستم از جمله CPU، حافظه، کارت شبکه و دیسک، میتوانید از دستور زیر استفاده کنید:
sudo lshw -short
اگر این ابزار در سیستم نصب نیست، آن را نصب کنید:
sudo apt install lshw -y # در Ubuntu / Debian
sudo yum install lshw -y # در CentOS / AlmaLinux / Rocky
این دستور خلاصهای از دستگاههای متصل به سیستم را نمایش میدهد. در خروجی، نوع قطعه (مثل memory یا processor) و مشخصات مربوط به آن ذکر شده است.
مرحله دوم: بررسی مشخصات دقیق CPU با lscpu
برای مشاهده مدل، سرعت و تعداد هستههای پردازنده از دستور زیر استفاده کنید:
lscpu
در خروجی این دستور میتوانید اطلاعاتی مانند تعداد هستهها، نوع معماری (x86_64 یا ARM) و مدل دقیق CPU را مشاهده کنید. این اطلاعات برای بررسی قدرت پردازش سرور و تصمیمگیری در مورد ارتقا یا بهینهسازی عملکرد آن مفید هستند.
مرحله سوم: بررسی وضعیت حافظه RAM با free
برای بررسی میزان RAM و مقدار استفادهشده یا آزاد، دستور زیر را وارد کنید:
free -h
در خروجی، سه ستون مهم وجود دارد: total (کل حافظه)، used (استفادهشده)، و available (در دسترس). اگر مقدار حافظه استفادهشده زیاد باشد، ممکن است نیاز به بررسی برنامههای فعال یا ارتقای RAM داشته باشید.
مرحله چهارم: بررسی جزئیات فیزیکی RAM با dmidecode
برای مشاهده اطلاعات فیزیکی هر ماژول RAM، مانند نوع، ظرفیت و سرعت، از دستور زیر استفاده کنید:
sudo dmidecode --type memory
برای مشاهده راحتتر میتوانید از فیلتر زیر استفاده کنید:
sudo dmidecode --type memory | less
این اطلاعات به شما کمک میکند تا در صورت نیاز، RAM سرور را بهدرستی ارتقا دهید.
مرحله پنجم: مشاهده لحظهای مصرف CPU و حافظه با top یا htop
برای مانیتورینگ زنده منابع سیستم، دستور زیر را اجرا کنید:
top
در صورت نیاز به رابط کاربری گرافیکیتر و رنگیتر، میتوانید ابزار htop را نصب کنید:
sudo apt install htop -y # برای Ubuntu / Debian
sudo yum install htop -y # برای CentOS / AlmaLinux / Rocky
htop
در محیط htop مصرف CPU، RAM، swap و پردازههای در حال اجرا را بهصورت زنده مشاهده میکنید. برای خروج از محیط htop کلید q را فشار دهید.
مرحله ششم: مشاهده خلاصه اطلاعات با inxi
ابزار inxi گزارشی کامل از سختافزار، سیستمعامل و کرنل ارائه میدهد. برای نصب و اجرا از دستورات زیر استفاده کنید:
sudo apt install inxi -y # در Ubuntu / Debian
sudo yum install inxi -y # در CentOS / AlmaLinux / Rocky
inxi -Fxz
این خروجی برای ارسال به تیم پشتیبانی یا ثبت مستندات سرور بسیار مفید است.
مرحله هفتم: مشاهده اطلاعات از فایلهای proc
برای مشاهده مدل CPU از طریق فایل سیستم لینوکس از دستور زیر استفاده کنید:
cat /proc/cpuinfo | grep "model name" | uniq
و برای بررسی حافظه از این دستور استفاده کنید:
cat /proc/meminfo | head -n 10
این فایلها همیشه بهصورت زنده بهروزرسانی میشوند و منبع اطلاعاتی دقیق و سریع برای بررسی وضعیت سیستم هستند.
با اجرای این دستورات میتوانید تمام جزئیات سختافزاری سرور خود را مشاهده کنید. بررسی منظم منابع سیستم باعث میشود از عملکرد پایدار سرور اطمینان داشته باشید و در زمان مناسب برای ارتقا یا بهینهسازی اقدام کنید.