ثبت دامنه اینترنتی در واقع یک قرارداد حقوقی میان متقاضی، شرکت ثبتکننده مانند ایرانسرور و در مورد دامنههای ملی، مرکز ثبت دامنه کشوری یا همان ایرنیک است. این قرارداد فقط مربوط به اختصاص نام دامنه نیست، بلکه موضوعاتی مانند نحوه استفاده، تمدید، انتقال و حتی رسیدگی به اختلافهای احتمالی مرتبط با دامنه را هم شامل میشود. ازاینرو دارنده دامنه باید درک دقیقی از تعهدات خود و اختیارات شرکت ثبتکننده و نهادهای مرجع داشته باشد. هدف از این سند، بیان کامل و شفاف ضوابطی است که بر فرآیندهای مرتبط با دامنه حاکم بوده و رعایت آنها برای تمامی مشترکان الزامی است.
تعاریف و مفاهیم کلیدی
۱. دارنده امتیاز دامنه (Registrant):
شخص حقیقی یا حقوقی که امتیاز دامنه به نام او ثبت گردیده است. وی تنها ذینفع قانونی دامنه شناخته میشود و کلیه حقوق و تعهدات ناشی از قرارداد ثبت بر عهده اوست. پرداختکنندگان هزینه یا رابطها حقی نسبت به دامنه ندارند مگر اینکه در سامانه به عنوان مالک ثبت شده باشند.
۲. رابطهای اداری، فنی و مالی (برای دامنههای .ir):
- رابط اداری نماینده اصلی دامنه است و تمامی امور حقوقی و اجرایی از طریق او انجام میشود.
- رابط فنی مسئولیت تنظیم و نگهداری نیمسرورها و سایر موارد فنی را دارد.
- رابط مالی مسئول پرداخت هزینههای ثبت و تمدید است.
هر رابط باید شناسه NIC معتبر داشته باشد و تغییر آنها صرفاً از طریق سامانه ایرنیک امکانپذیر است.
۳. پورتال کاربری ایرانسرور:
سامانه رسمی که مشترکان از طریق آن خدمات خود را مدیریت میکنند. تمامی درخواستها، تمدیدها، تغییر مالکیتها و پیگیریها باید از طریق این سامانه ثبت شود.
۴. ایرنیک (IRNIC):
مرکز ثبت دامنه کشوری ایران وابسته به پژوهشگاه دانشهای بنیادی، مرجع قانونی ثبت دامنههای ir. و دامنههای مرتبه دوم وابسته به آن.
۵. ثبت دامنه:
فرآیندی است که طی آن نام دامنه در پایگاه داده مرجع درج میشود و به دارنده برای مدت معین حق استفاده اختصاص مییابد.
۶. تمدید دامنه:
فرآیندی که به موجب آن دارنده میتواند پیش از پایان مدت اعتبار دامنه، با پرداخت هزینه، امتیاز خود را برای دوره جدید تمدید نماید.
۷. انتقال دامنه:
انتقال دامنه یعنی تغییر مالکیت آن یا تغییر نمایندهای که دامنه را ثبت کرده است. در دامنههای بینالمللی این کار با استفاده از کد EPP انجام میشود و برای دامنههای ir. این فرایند از طریق سامانه ایرنیک و با تأیید رابط اداری انجام میگیرد.
الزامات هویتی و ثبت اطلاعات
الزامات ایرانسرور
- متقاضی موظف است اطلاعات دقیق هویتی خود را هنگام ثبت دامنه وارد کند.
- برای اشخاص حقیقی: ارائه تصویر کارت ملی و شناسنامه الزامی است.
- برای اشخاص حقوقی: ارائه روزنامه رسمی شرکت و آخرین تغییرات هیئتمدیره الزامی است.
- ایرانسرور حق دارد در هر زمان صحت اطلاعات را بررسی کند و در صورت مشاهده مغایرت، دامنه را تعلیق یا لغو نماید.
- استفاده از مدارک جعلی، دستکاری شده یا متعلق به غیر، از مصادیق تخلف محسوب شده و تبعات حقوقی و کیفری خواهد داشت.
الزامات ایرنیک
- دریافت شناسه کاربری (NIC Handle) پیشنیاز ثبت هر دامنه .ir است.
- اطلاعات درجشده در شناسه باید همواره بهروز باشد. در صورت تغییر نشانی، شماره تماس یا مسئولان، مالک موظف به اصلاح فوری اطلاعات است.
- ارائه اطلاعات نادرست یا پنهان کردن دادههای لازم، از موجبات لغو دامنه توسط ایرنیک محسوب میشود.
- ایرنیک حق دارد صحت اطلاعات را به صورت دورهای بررسی کند و در صورت مغایرت، دامنه را تعلیق یا حذف نماید.
مالکیت و مسئولیت دامنه
- مالکیت دامنه صرفاً متعلق به دارنده ثبتشده است و قابل استناد در برابر اشخاص ثالث میباشد.
- هیچیک از پرداختکنندگان هزینه یا رابطها نمیتوانند ادعای مالکیت دامنه را داشته باشند.
- دارنده مسئولیت محتوای سایت، خدمات یا دادههایی که تحت دامنه منتشر میشود را برعهده دارد. هرگونه نقض قوانین داخلی یا بینالمللی، به نام وی ثبت میشود.
- ایرانسرور و ایرنیک هیچ تعهدی در قبال محتوای سایت ندارند و صرفاً وظیفه ثبت و نگهداری دامنه را عهدهدار هستند.
- مالک موظف است از انتخاب نامهایی که ناقض حقوق مالکیت معنوی یا علائم تجاری دیگران باشد اجتناب کند. در غیر این صورت، شخص ثالث میتواند از طریق مراجع حل اختلاف یا دادگاهها اقدام نماید.
تمدید دامنه و دوره انقضا
ایرانسرور
- تاریخ انقضای دامنه بر اساس دادههای WHOIS مشخص است و مسئولیت کنترل آن با مالک است.
- در صورت عدم تمدید به موقع، دامنه ممکن است وارد دوره بازخرید (Redemption Period) شود که هزینه آن بسیار بیشتر از تمدید عادی است.
- ایرانسرور هیچ مسئولیتی در قبال از دست رفتن دامنه به علت عدم تمدید به موقع ندارد.
ایرنیک
- اعلان تمدید دامنه ۶۰، ۳۰، ۱۵ و ۷ روز پیش از انقضا به رابطهای اداری و مالی ارسال میشود.
- پس از انقضا، دامنه ۳۰ روز در حالت تعلیق (Grace Period) باقی میماند که در این مدت تمدید بدون جریمه امکانپذیر است.
- اگر تمدید در این مدت انجام نشود، دامنه وارد وضعیت قفل (Redemption) شده و تمدید صرفاً با پرداخت جریمه معادل یکسال تمدید امکانپذیر است.
- پس از پایان این دوره، دامنه حذف و برای ثبت عمومی آزاد خواهد شد.
انتقال دامنه
- انتقال دامنه بینالمللی تنها از طریق کد انتقال (EPP Code) و تأیید ایمیل مالک امکانپذیر است.
- انتقال دامنههای ملی ir. فقط از طریق سامانه ایرنیک و با تأیید رابط اداری مجاز است.
- در هر صورت، انتقال بدون طی تشریفات رسمی، فاقد اعتبار است و ایرانسرور و ایرنیک هیچ مسئولیتی در قبال چنین انتقالی ندارند.
- در صورت وجود بدهی معوق یا نقض تعهدات، ایرانسرور حق دارد مانع از انتقال دامنه شود.
محدودیتها و ممنوعیتها
ایرانسرور
- استفاده از دامنه برای فعالیتهای تروریستی، هرمی (HYIP)، انتشار بدافزار، محتوای مستهجن، شرطبندی یا سایر موارد خلاف قوانین ایران و مقررات بینالمللی ممنوع است.
- ایرانسرور در صورت مشاهده تخلف، حق دارد دامنه را تعلیق یا لغو نماید و هیچ هزینهای عودت داده نخواهد شد.
ایرنیک
- نامهای ممنوع شامل کلمات خلاف عفت عمومی، عبارات مغایر با قوانین جمهوری اسلامی و برخی واژههای عمومی اینترنتی است.
- نامهای انحصاری مانند “ایران”، اسامی استانها، شهرها، اماکن مذهبی و میراث فرهنگی صرفاً توسط نهادهای ذیصلاح قابل ثبت هستند.
حل اختلافات
ایرانسرور
- اختلافات مشترک و شرکت در وهله اول در بخش صدای مشتری بررسی میشود.
- در صورت عدم حصول توافق، موضوع به شورای انتظامی سازمان نظام صنفی رایانهای استان خراسان رضوی ارجاع میشود.
- رأی این شورا برای طرفین لازمالاجراست.
ایرنیک
- مرجع اصلی حل اختلاف، مرکز داوری سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) است.
- اختلافات در سه حالت قابل طرح هستند: تشابه گمراهکننده دامنه با علامت تجاری، فقدان حق مشروع مالک و ثبت یا استفاده از دامنه با سوءنیت.
- تصمیمات مراجع داوری بینالمللی لازمالاجرا بوده و ایرنیک موظف به اجرای آن است.
- علاوه بر این، دعاوی میتواند مستقیماً در محاکم جمهوری اسلامی ایران نیز مطرح شود.
فسخ و لغو دامنه
- ایرانسرور و ایرنیک هر دو اختیار دارند در صورت مشاهده نقض تعهدات، اطلاعات نادرست، یا عدم پرداخت هزینهها دامنه را لغو کنند.
- لغو دامنه ممکن است بنا به دستور مقام قضایی، رأی مرجع داوری یا درخواست مالک انجام شود.
- در هیچ حالتی هزینه پرداختی برای ثبت دامنه مسترد نخواهد شد مگر آنکه صراحتاً در قرارداد ذکر شده باشد.
محرمانگی و حریم خصوصی
- ایرانسرور متعهد است اطلاعات شخصی مشترکان را جز در موارد قانونی افشا نکند.
- در دامنههای ir.، اطلاعات مالک در پایگاه WHOIS عمومی نمایش داده نمیشود. تنها نام کارگزارها قابل مشاهده است.
- با این حال، در صورت درخواست مراجع قانونی، ایرنیک موظف است اطلاعات کامل مالک را ارائه دهد.
قانون حاکم و مرجع قضایی
- کلیه مقررات ایرانسرور تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران است.
- در مواردی که دامنههای بینالمللی مشمول قوانین ICANN یا سایر ثبتکنندگان مرجع باشند، تبعیت از مقررات آنها الزامی است.
- در مورد دامنههای ir.، کلیه دعاوی نزد محاکم قضایی ایران قابل طرح است و قوانین داخلی حاکم خواهد بود.
جمعبندی
قوانین و مقررات دامنه چارچوب حقوقی و اجرایی تمامی فرآیندهای مربوط به ثبت، تمدید، انتقال و استفاده از دامنهها را تشکیل میدهد. ایرانسرور به عنوان نماینده ثبت، بر اساس این مقررات عمل میکند و در مورد دامنههای ملی، الزامات ایرنیک نیز لازمالرعایه است. دارنده دامنه باید با درک کامل این تعهدات، اقدامات لازم را انجام دهد تا از بروز مشکلات حقوقی یا از دست رفتن دامنه جلوگیری شود.