در این راهنما قصد داریم نحوه نصب و راه‌اندازی انواع دیتابیس‌ در VPS لینوکسی ایران‌سرور را توضیح دهیم تا بتوانید سریع و بدون خطا یک محیط پایدار برای ذخیره‌سازی داده ایجاد کنید.

مرحله اول: به‌روزرسانی مخازن سیستم

بعد از ورود به سرور از طریق SSH وارد ترمینال شوید و مطمئن باشید دسترسی sudo دارید تا بتوانید مراحل نصب دیتابیس را انجام دهید. برای جلوگیری از خطاهای مرتبط با بسته‌ها لازم است ابتدا مخازن سیستم به‌روزرسانی شود. در اوبونتو و دبیان از apt استفاده می‌شود و در AlmaLinux و RockyOS و CentOS از dnf استفاده می‌شود. این کار باعث نصب نسخه‌های پایدار و سازگار می‌شود و قبل از نصب هر دیتابیس ضروری است.

برای اوبونتو و دبیان از دستور زیر استفاده کنید:

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

 و برای AlmaLinux / RockyOS / CentOS دستور زیر را وارد کنید:

sudo dnf update -y

مرحله دوم: انتخاب نوع دیتابیس مناسب

در این مرحله باید مشخص کنید کدام دیتابیس برای پروژه شما مناسب‌تر است. MariaDB انتخاب پیش‌فرض بسیاری از سرورهاست. MySQL نسخه اصلی و مورد نیاز برخی نرم‌افزارهاست. PostgreSQL نیز برای پروژه‌های حرفه‌ای و پیچیده پیشنهاد می‌شود. تصمیم‌گیری در این مرحله تعیین‌کننده مسیر ادامه کار است.

مرحله سوم: نصب MariaDB روی توزیع‌های مختلف

MariaDB برای بسیاری از کاربردها پیشنهاد می‌شود. نصب آن در اوبونتو و دبیان با apt و در AlmaLinux و RockyOS و CentOS با dnf انجام می‌شود. پس از نصب سرویس باید فعال و اجرا شود تا دیتابیس آماده استفاده باشد.

در اوبونتو و دبیان از این دستور استفاده کنید:

sudo apt install mariadb-server mariadb-client -y

و در AlmaLinux / RockyOS / CentOS از این دستور استفاده کنید:

sudo dnf install mariadb-server -y

فعال‌سازی سرویس:

sudo systemctl enable mariadb
sudo systemctl start mariadb

مرحله چهارم: ایمن‌سازی اولیه MariaDB

پس از نصب باید امنیت اولیه دیتابیس تنظیم شود. ابزار mysql_secure_installation امکان فعال‌سازی رمز ریشه و حذف دسترسی‌های ناامن را فراهم می‌کند. این کار از دسترسی ناخواسته جلوگیری می‌کند و اجرای آن ضروری است.

sudo mysql_secure_installation

مرحله پنجم: ایجاد دیتابیس و کاربر در MariaDB

بعد از اینکه امنیت اولیه MariaDB تنظیم شد باید یک دیتابیس و یک کاربر مخصوص همان دیتابیس ایجاد کنید. این کار باعث می‌شود مدیریت پروژه منظم‌تر باشد و از استفاده مستقیم از کاربر root جلوگیری شود. ابتدا وارد کنسول MariaDB شوید تا بتوانید دستورهای مربوط به ایجاد دیتابیس و کاربر را اجرا کنید.

sudo mysql

سپس یک دیتابیس جدید تعریف کنید. نام دیتابیس می‌تواند بسته به نیاز پروژه متفاوت باشد.

CREATE DATABASE testdb;

حالا باید یک کاربر با رمز امن بسازید. این کاربر فقط به همین دیتابیس دسترسی خواهد داشت.

CREATE USER 'testuser'@'localhost' IDENTIFIED BY 'StrongPassword';
GRANT ALL PRIVILEGES ON testdb.* TO 'testuser'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;

مرحله ششم: بررسی پورت MariaDB برای اتصال

اگر قرار است دیتابیس فقط روی همان VPS استفاده شود نیازی به باز کردن پورت نیست. اما اگر برنامه‌ای روی یک سرور دیگر قرار دارد و باید به MariaDB وصل شود باید مطمئن شوید پورت 3306 فعال است. برای مشاهده اینکه سرویس MariaDB در حال گوش‌دادن روی پورت موردنظر است از دستور زیر استفاده کنید:

sudo ss -tulpn | grep 3306

اگر نیاز به دسترسی خارجی دارید باید پورت 3306 را در فایروال باز کنید:

sudo ufw allow 3306/tcp

مرحله هفتم: تست نهایی اتصال به MariaDB

در این مرحله باید مطمئن شوید کاربری که ساختید به دیتابیس دسترسی دارد. این کار با اجرای دستور mysql و وارد کردن رمز انجام می‌شود.

mysql -u testuser -p -h localhost testdb

اگر اتصال موفق باشد یعنی دیتابیس و کاربر به‌درستی ساخته شده‌اند و MariaDB آماده استفاده است.

نصب دیتابیس‌های دیگر (MySQL و PostgreSQL)

نصب و معرفی MySQL

MySQL نسخه اصلی و مرجع است و برخی نرم‌افزارها الزاماً باید از همین نسخه استفاده کنند. ساختار کلی آن مشابه MariaDB است اما بسته‌ها و برخی رفتارهای داخلی متفاوت هستند.

نصب MySQL در اوبونتو و دبیان

برای نصب مستقیم می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

sudo apt install mysql-server -y

دقت کنید اگر از اوبونتو 24 استفاده می‌کنید باید از نسخه های دیگر mysql استفاده کنید تا به خطا برخورد نکنید:

wget https://dev.mysql.com/get/mysql-apt-config_0.8.29-1_all.deb
sudo dpkg -i mysql-apt-config_0.8.29-1_all.deb

نصب MySQL در AlmaLinux / RockyOS / CentOS

در توزیع‌های مبتنی بر RHEL دستور نصب به شکل زیر است:

sudo dnf install @mysql -y

فعال‌سازی سرویس:

sudo systemctl enable mysql
sudo systemctl start mysql

پس از نصب، ورود به محیط MySQL مشابه MariaDB است و می‌توانید دیتابیس و کاربر ایجاد کنید.

نصب و معرفی PostgreSQL

PostgreSQL یک دیتابیس قدرتمند برای پروژه‌های پیشرفته‌تر است و معمولاً در سیستم‌های مالی، تحلیل داده و اپلیکیشن‌های بزرگ استفاده می‌شود. نصب آن در اوبونتو ساده و در AlmaLinux نیازمند مقداردهی اولیه دیتابیس است. پس از نصب و فعال‌سازی می‌توانید وارد محیط psql شوید.

نصب PostgreSQL در اوبونتو و دبیان

برای نصب از دستور زیر استفاده کنید:

sudo apt install postgresql postgresql-contrib -y

نصب PostgreSQL در AlmaLinux / RockyOS / CentOS

برای نصب PostgreSQL در این توزیع‌ها از این دستور استفاده کنید:

sudo dnf install postgresql-server postgresql-contrib -y
sudo postgresql-setup --initdb

فعال‌سازی سرویس:

sudo systemctl enable postgresql
sudo systemctl start postgresql

ایجاد دیتابیس و کاربر در PostgreSQL

ورود به محیط:

sudo -u postgres psql

ساخت دیتابیس و کاربر:

CREATE DATABASE testdb;
CREATE USER testuser WITH ENCRYPTED PASSWORD 'StrongPassword';
GRANT ALL PRIVILEGES ON DATABASE testdb TO testuser;

در پایان اکنون هر سه دیتابیس استاندارد روی VPS قابل نصب و استفاده هستند و بسته به نیاز پروژه می‌توانید یکی از آن‌ها را انتخاب و تنظیمات لازم را اجرا کنید.